گزارش تصويري: بارش برف و طبيعت زيباي خرم‌آباد و لرستان

سال‌ها قبل، زمستان‌هاي خرم‌آباد سرد، پرسوز و برفي بود، اما طي يك دهه اخير، برف در طول سال فقط يك يا دو بار مي‌بارد.

بسياري اين موضوع را با قطع بي‌رويه درختان در ديار ما بي‌ارتباط نمي‌دانند.

افزايش دماي ناشي از اين معضل باعث شده كه شايد طي سال‌هاي آتي، مشاهده‌ي برف براي فرزندان ما، ديگربه يك آرزو بدل شود!

عكس‌هايي از بارش برف در شهر خرم‌آباد و نيز جاده‌ي "خرم‌آباد- بروجرد" ظرف هفته‌هاي اخير ملاحظه نماييد:

ادامه نوشته

فهرست كتاب‌آفرينان خرم‌آباد

پيشينه كتاب‌آفريني خرم‌آبادي‌ها به سده‌هاي پيشين باز مي‌گردد، اما چون بيشتر آثار خطي‌اند و اقبال نشر نيافته‌اند و يا پاره‌اي از پژوهشگران و تذكره‌نويسان نام شماري از پديد‌آورندگان خرم‌آبادي را در زمره اثر‌آفرينان شهرها و ديارهاي همجوار آورده‌اند، اين تصور ناصواب پديد آمده كه سرآغاز اثرآفريني خرم‌آبادي‌ها سده‌ي حاضر است و حال كه اين گونه نيست.

تحفةالفقير كتاب "جبرئيل خرم‌آبادي" كه در زمينه خلوت، ذكر، انواع آن و چگونگي تأثير آن‌ها، و تجلي ، انواع تجليات در اطوار سبعه قلب است و به شماره192 در كتابخانه اونيورسيته و با شماره 1888 در كتابخانه موزه آثار ترك و اسلامي تركيه نگاهداري مي‌شود، نمونه اي از آن آثار است. تحفةالفقير اثر جبرئيل خرم‌آبادي كه در قرن هفتم هجري قمري به نگارش درآمده اين توفيق را داشت كه پس از هفتصد سال به همت نجيب مايل هروي در شبستان عرفان: مجموعه رسائل فارسي از پيران ايران(تهران: گفتار، 1369) به چاپ برسد. اما ده ها اثر را مي توان نام برد كه از ديروز تا هنوز به چاپ نرسيده اند.

سرآغاز چاپ آثار خرم‌آبادي‌ها، دوره ناصرالدين‌شاه قاجار است. اسماعيل سرباز از شاعراني است كه در پاره‌اي از تذكره‌ها تولدش را خرم‌آباد و در شماري بروجرد آورده‌اند. اما همه تذكره‌نويسان بر اين قول اتفاق نظر دارند كه» اصلش از خرم‌آباد فيلي بود». ديوان شعر سرباز پنج هزار بيت است. مرثيه هايي كه او درباره ي اهل بيت(ع) سرود با عنوان اسرارالشهاده در روزگار ناصري سه بار در ايران و يك بار در بمبئي به چاپ رسيد.

نخستين آثاري كه با اندك تسامح مي توان كتاب چاپي درباره لرستان قلمداد كرد، انيس‌المسافر و فتح‌نامه لرستان است. انيس‌المسافر سرآغازش درباره واليان لرستان است و فتح‌نامه لرستان تاريخ منظوم سروده شباب كرمانشاهي را در بردارد. تاريخ كتاب اول، ربيع الاول1329 ق و كتاب دوم ربيع الثاني 1329 ق است. چون اين دو اثر در يك مجلد صحافي شده، شماري از پژوهشگران سلف، آن دو را در يك كتاب قلمداد كرده اند.

از چاپ جزوه اول و دوم اشعار صحبت‌الله معيني طي سال 1325 خورشيدي در چاپخانه نوين خرم‌آباد و نشر »كتاب دستي ساختمان و تعميرات راديو« اثر صالح خرم‌آبادي در همان سال تا انتشار ديوان غزليات و قصائد و تضامين شيخ عبدالرحمان لرستاني (متخلص به: حيرت) در سال 1339 در قم، به نام‌هاي آشنا و ناآشنايي برمي‌خوريم كه چاپكرده‌هايي داشته‌اند: علي كمالوند، علي ميردريكوند، سرهنگ بهاروند، علي خاموش، اكبر ميرزايي(تجار) و ...

 

دهه 1340 نقطه عطف در تاريخ كتاب‌آفريني خرم‌آبادي‌هاست. شمار آثار نويسندگان خرم‌آبادي را كه احصا كردم. كمترين‌شان يك اثر و بيشترينش يكصد اثر دارد كه در اين سياهه فقط به تاريخ نشر اولين كتاب‌شان اشاره شده است. سال نشر نخستين كتاب نام‌هايي كه در پي مي‌آيند‌، از اين قرار است:

1343:  علي‌محمد ساكي، حميد ايزدپناه؛

1344  حسين الماسيان؛

1345  فرج‌الله پورسرتيپ‌، محمد عاليخاني؛

1346  فضل‌الله رزازي، محمد يگانه؛ سيد مصطفي موسوي؛

1348  نبي صادقي

بيشتر پديدآورندگان كتاب در دهه1340، اولين ثمره تحصيل دانشگاهي و حوزوي خرم‌آبادي‌هاست. به اين نام‌ها بايد هوشنگ صالحي‌لرستاني را بيفزاييم كه كتابچه سفر خود را چاپ كرد. همچنين اسفنديار غضنفري‌امرايي چاپ اول ديوان ميرنوروز را در اين دهه به انجام رساند.

دهه1350 برشمار خرم‌آبادي‌هاي كتاب‌آفرين 27 تن افزوده شد:

1350:  مهدي كاظمي‌طولابي؛

1351:  سيد‌حسن طاهري (آيت‌الله طاهري‌خرم‌آبادي)؛

1352: مرتضي جزايري، صدر مصطفوي؛ سكندر امان الهي بهاروند؛

1353:  هوشنگ رئوف؛

1354  منوچهر رادين، ليلي گلزار؛

1355:  عزيزالله كشاورز، محمدرضا محمودزاده؛

1356:  هدايت‌الله رشيديان. اليزابت سلاحورزي، ناصر عاليخاني، محمد گرگين؛ محمدرضا واليزاده‌معجزي؛

1357:  سيد عيسي جزايري، غلامحسين حسين‌پناه، اسحاق عيدي، نصرالله كسراييان:

1358:  محمد اسديان، سيد حسين جعفري جزايري، علي جمالي، مجيد جمالي؛ هوشنگ اعظمي لرستاني؛

1359:  عبدالرضا جودكي، سيد فخرالدين رحيمي، محمد‌حسين ملكشاهيان.

اگر ترجمه‌هاي ابراهيم چگني كه در دهه 1350 به چاپ رسيده بر اين سياهه افزوده شود مجموع كتاب‌آفرينان در دو دهه چهل و پنجاه به 36تن مي رسد.

سال 1356 با 6 پديدآورنده اوج سال‌هاي ياد شده است. همچنين اين فهرست نشانگر آن است كه اولين سيد عالم ديني خرم‌آبادي مؤلف، "سيد مصطفي موسوي" و نخستين زن پديدآورنده خرم‌آبادي در عرصه كتاب "ليلي گلزار" است. به اين سياهه بايد "م. گودرز" را افزود كه در سال 1359 اثري بومي انتشار داد.

دهه 1360، سيد فريد قاسمي‌، عيدي عليجاني، عابدين خاكي‌صديق، سيد‌حميد جهان‌بخت، ضياء معيني، اسماعيل نژاد‌فرد لرستاني، غلامحسين لطفي، ايرج محرر، سيدمحمد‌رضا قياسيان، مسعود غضنفري، محمد‌حسين آريا، كمال‌الدين جزايري، فيروز زنوزي‌‌جلالي، معصومه عادلي، اميدعلي مسعودي، نسرين نصرالله‌زاده، مراد‌حسين پاپي، نسرين جافري، خاطره سپهوند و منوچهر والي‌زاده به ترتيب كتابهاي‌شان به چاپ رسيد. از ديگر پديدآورندگان اين دهه دكتر علي‌اصغر مجيدي و دكتر علي دلاور را بايد نام برد كه آثارشان متن درسي دانشجويان دانشگاه‌هاست.

 

دهه 1370 سرآغاز رونق ديگري در كتاب‌آفريني خرم‌آبادي‌ها است.

1370:  سيد‌ محمد‌كاظم(عماد) جزايري، جواد جوادي، فتح‌الله شفيع‌زاده، حسين غضنفري.

1371:  ربيعا اسكيني، نبي‌الله نيازي:

 1372: آرش جودكي، مهرانگيز رساپور (م. پگاه)، سيد‌محمد سيف‌زاده:

1373  داوود بشيري، حبيب‌الله راد، طاهره زهتاب، علي صديق؛

1374:  محمد‌جعفر جعفرنژاد، عزت‌الله چنگايي؛

1375:  غلامرضا پرويني، كريم پيرحياتي، روح‌الدين دولتياري، سعيد رحيمي، محمد سهرابي، ايرج عبدي، محمد‌كاظم علي‌پور، تقي ميرهاشمي؛

1376  ابوالقاسم اميري، يدالله بازگيران، سيد علي راستخانه، علي‌اكبر سليمان‌پور، قدرت‌الله شباب، عبدالرضا شهبازي، كورورش صفرزاده، ايرج كاظمي، قدرت‌الله كسراييان؛

1377:  نورالله آقاميرزايي، محمد‌حسين توسلي، نادر حسنوند، هوشنگ رشنو، بهمن زرين‌جويي، الهيار زرين‌قدم، محمد سوري، سعيد شادابي، نصرت‌الله مسعودي؛

1378  فاطمه حسنوند، بنياد سعادتي، شراره صالحي‌لرستاني، سيد مصطفي طاهري‌خرم‌آبادي، سيد محمد طاهري، سيد محمد طاهريان، علي‌رضا كرمي، فريبا كرمي؛

1379  عبدالرضا بهرامي، عبدالسعيد حقيقي‌مقدم، سعادت خودگو، رضا سپهوند، ابراهيم سليماني، ري‌را عباسي، نوشين كمالوند، ماشاء‌الله محمدي، سيد سيامك موسوي‌اسدزاده، همت‌الله(سينا) ميرزايي.

به سياهه دهه هفتاد بايد سيد مجيد سيف‌السادات، حسين پيرنيا، معصومه ضيايي، نعمت‌الله كسراييان و حميد‌رضا دالوند را افزود. قلي‌جان پاپي‌مرادي، صمد توحيدي، خديجه تركاشوند، محمد‌حسن جناني، مجتبي جودكي، كريم خادم، سياوش دلفاني، صادق ساكي، جمال سعادت‌يار، احمد ساكي، اسدالله صحت، ماني عاليخاني، الله‌مراد لرستاني، مسعود معيني، غلامرضا مهدي‌خاني، علي‌بابا سيف‌اللهي، غلامرضا باراني، اميرهوشنگ گراوند، مصطفي بهرامي، روح‌الدين دريكوند، سيد جمال‌الدين شريف‌زاده، اردشير كاظمي، فضل‌الله مير‌دريكوند، مصطفي رشيدي، شراره كاكاوند، افروز مرادي و مريم گرامي‌فرد از پديد‌آورندگان دهه ياد شده‌اند.

 

دهه 1380 وارد روزگار پربرگ و گه‌گاه پرباري شديم. نام‌هايي كه اولين كتاب‌هايشان در اين دهه به چاپ رسيد، اينانند:

سارا آزادي‌مقدم، سيده احترام آهو‌قلندري، ايرج احمدي، عليداد برزويي، دلارا دريكوند، سعيد رشنوييان، مهيار رشيديان، حجت‌الله سپهوند، سيد محمد‌نقي شاهرخي، محمدرضا جايدري، نعمت صارمي‌راد، حميد عيدي، محمدرضا نظري، ساسان واليزاده، اكبر ياوريان، بافه جافريان(سكينه)، غزال عموشاهي(باران)، رضا اقبالي، سيد مسعود موسوي، ناصر طرهاني‌نژاد، فريده كمالوند، رئوف آهوقلندري، احمد بيرانوند، ماندانا كرمي، مرتضي صحرايي، بابك لطيفي، اردشير كاظمي، نصرت ماسوري، محمدرضا پورفرخ، محمد بيرانوند، كامين عالي‌پور خرم‌آبادي، جافر فره‌وشي، مهدي ابدالي، محمدجواد منصوري، عبدالعلي جوزي‌پور، محمد فلاحي‌نسب، علي محمد زيدي‌وند، رمضان تيموري، علي دولتشاهي، محمد‌كريم پورمهدي، عزيز بازوند(بيرانوند)، مهتاب بازوند، وحيد نجفي، بابك تركاشوند، منوچهر نورمحمدي، محمد‌ابراهيم محمد‌طاهري، ابوالقاسم اميري، مرضيه شاكرمي، محبوبه احمدوند، كبري فرهاد‌روش، اعظم عباسي، رحيم شاكرمي، اصغر يعقوب‌وند، بهناز جافريان، محسن بهرامي، فريدون چوبدار، حسين دوستي، علي‌عسگر رضايي، محمد‌جواد علي‌پور، عابد ميرزاييان‌چگني، دكتر مسعود سپه‌وندي، محمدتقي عزيزيان، بهمن آزادي، بهمن مهرابي، علي گودرزيان، الهام منصورپور، فريد رحمتي، دكتر بختيار حسيني، مسعود يوسفي، احسان‌الله زيدعلي، نادرآزادبخت، محمدعظيم دادگر، رضا نقي‌بيرانوند، فرود هاشمي، فريبا بسطامي، اسعد غضنفري، صادق شفيعي، علي كاكانژادي‌فرد، زهرا حيدري، محمد‌علي ساكي، حيدر ياري، احمد علي‌پور، حسين مهرداد، محسن حجاريان، محمد‌حسن حجاريان، احمد‌رضا دالوند، توكل ساكت‌، بيژن حسين‌پور، نصرت‌الله مير و  ...

 

نام‌هايي نيز كه متولدين ديگر شهرها بوده‌اند اما كمابيش عمرشان را در خرم‌آباد گذرانده‌اند و در زمره‌ي همشهريان پديدآورنده محسوب مي‌شوند، از يك قرن پيش تا كنون اينانند:

ميرزا محمدرشيد ملقب به ضيايي(دزفول)، روح الله جواهري(بروجرد)، علي‌رضا فرزين(خرمشهر)، مهدي ساماني(اهواز)، علي‌مردان عسكري‌عالم(الشتر)، اسفنديار غضنفري‌امرايي(كوهدشت)، محمد حنيف(بروجرد)، حجت‌الله حيدري(الشتر)، حاجي‌رضا خدابخشي(قيلاب انديمشك)، فروغ رمضاني(همدان)، اكرم زين‌العبادي(آبادان)، سيد علي‌اكبر سجادي(بروجرد)، عبدالحسين شاكرمي(دره‌شهر)، علي اصغر عطاء‌اللهي(بروجرد)، اسماعيل فيروزي(شيراز)، اكبر ميرزايي(زاغه)، عظيم وارسته(الشتر)، فرهاد طهماسبي(اهواز)، غلامحسين نصيري‌پور(تهران)، حسن كشميري( فومن)، محمد علي ساكي(پلدختر)، مجيد شهبازي(نهاوند)، محمد‌جواد طراحي(‌شهرضا)، مسعود يوسفي(نورآباد)، محمدجعفر محمدزاده(كوهدشت)، محمود ميرزايي‌حسيني(نورآباد)، يدالله پورنيا(الشتر) و ... زنده‌ياد عبدالحسين زرين كوب(بروجردي) و زنده‌ياد عبدالمحمد آيتي(بروجردي) كه سال‌هاي اندكي در خرم‌آباد بوده‌اند، نخستين آثارشان را در خرم‌آباد نوشته‌اند.

 

از چهار پديدآورنده خرم‌آبادي نيز، كه هنوز، كتاب‌هايشان به چاپ نرسيده بايد نام ببرم: حسام‌الدين ضيايي: كتاب دم تقه، سيدكاظم طاهري و روح‌الله استغفاري (واصل) دفتر شعرشان و بهرام سلاح‌ورزي شعرها و داستان‌هايش.

 

مايلم در اين‌جا به سه نكته ديگر اشاره كنم:

 1- نمي‌شود از كتاب آفرينان خرم‌آباد ياد كرد اما به كارشناسان سازمان برنامه ريزي و بودجه/ سازمان مديريت و برنامه ريزي/ معاونت برنامه ريزي استانداري لرستان كه آثار تأثيرگذاري پديد آوردند، اما توزيع عام نداشت اشاره نكرد:

سيد خليل صادقيان، صادق سيفي، سيد ابراهيم موسوي نژاد، محمودرضا صوفي‌زاده، عبدالحسين محمديان، مهناز واحدي، سيد رضا موسوي قاسمي، حسين سوري، عبدالرحمان جايدري، صادق بهاروند، پرويز برزويي، محمد امين، مجتبي ملكي و  ...

2-  بنا بر احصا نگارنده اين سطور تاكنون 14عالم ديني خرم‌آبادي پديد آورنده كتاب بوده‌اند. آيات سيد مصطفي موسوي، سيد حسن طاهري، سيد عيسي جزايري، سيد فخر‌الدين رحيمي، عابدين خاكي‌صديق، سيد محمدكاظم(عماد) جزايري، سيد مجيد سيف‌السادات، سيد محمدنقي شاهرخي، حميد عيدي، عبدالحسين مبشر و ...

3-  از خانواده‌هاي پديدآورنده خرم‌آباد بايد به خانواده‌هاي كسراييان، مسعودي، مراحمي، خاكي‌صديق، موسائيان و جافريان‌، اشاره كرد كه هر يك پديدآورنده‌پرور بوده‌اند.

منبع: كتاب "پيشينه ارتباطات و تاريخ مطبوعات خرم‌آباد"؛ سيد فريد قاسمي

روساي دانشگاه آزاد بروجرد و خرم‌آباد

تحصيل در مقطع كارشناسي و سپس كارشناسي‌ارشد دانشگاه آزاد اسلامي بروجرد، انگيزه‌اي شد براي گردآوري برخي اطلاعات در مورد رؤساي آن:

تاريخ تاسيس:  6 مهر 1362      زيرمجموعه منطقه 5 (استان‌هاي: لرستان، همدان و مركزي)

 

رؤساي دانشگاه آزاد اسلامي واحد بروجرد از آغاز تا كنون:

 

1- [مرحوم] سيد داوود فهمي (1386 – 1333) - اهل بابل

 از 7 مهر 1362 تا 17 اردي‌بهشت 1381

 

2- [دكتر] فرهاد امام‌جمعه – اهل زابل

از 18 اردي‌بهشت 1381 تا بهمن 1381

 

3- [دكتر] محمدرضا اسلامي – اهل يزد

از بهمن 1381 تا اسفند 1384

 

4- [دكتر] مجتبي جعفرزاده كنارسري- اهل كنارسر مازندران

از اسفند 1384 تا 21 اسفند 1388

 

5- [دكتر] احمد سيف – اهل سامن ملاير

از 22 اسفند 1388 تا كنون

 

دكتر سيف رييس كنوني دانشگاه داراي دكتراي شيمي‌فيزيك از واحد علوم و تحقيقات دانشگاه آزاد اسلامي است.

وي همچنين مدرك كارشناسي را در رشته شيمي محض و مدرك كارشناسي ارشد را در رشته شيمي‌فيزيك از دانشگاه شهيد بهشتي گرفته است.

 

تعداد رشته‌های تحصیلی دانشگاه آزاد بروجرد تا سال 1392= 153 رشته (‌38 رشته در مقطع کاردانی، 31 رشته کارشناسی ناپیوسته، 53 رشته کارشناسی پیوسته، 30 رشته کارشناسی ارشد و یک رشته دکترا دندان‌پزشکی)

تعداد رشته‌های کارشناسی ارشد بروجرد با احتساب پردیس علوم و تحقیقات = بیش از 50 رشته

تعداد دانشجویان دانشگاه در سال 1392 =  13200 نفر

تعداد دانشجویان پردیس واحد علوم و تحقیقات بروجرد = حدود 3500 نفر (2200 دانشجوی مرد و 1300 دانشجوی زن)

مجموع كل دانشجويان =  حدود 16700 نفر

تعداد دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد ورودي سال 1392 = حدود 740 نفر

 

-------------------------------

 

دانشگاه آزاد اسلامي خرم‌آباد

اين دانشگاه از مهرماه 1364 تاسيس شد و رؤساي آن از آغاز تا كنون عبارتند از:

1- [حجت‌الاسلام] هزاوه

2- [حجت‌الاسلام] مسلم محمدخاني

3- سيد خليل صادقيان

4- علي متقي

5- حسين فتح‌آبادي

6- حامد يحيي

7- علي قاسميان

8- [حجت‌الاسلام] عبدالرضا جمال‌زاده

9- [حجت‌الاسلام] قاسم متقي‌نيا

10- [حجت‌الاسلام] عبدالرضا جمال‌زاده (مرتبه دوم)

 

تعداد دانشجويان دانشگاه در سال 1392 = حدود 15 هزار نفر

 

اسامي فوت شده‌هاي خرم‌آباد و لرستان در آذرماه 1392

نبي‌الله رحمان‌پور فرزند پاپي

صيدرضا آدينه‌وند فرزند سيف‌الله

احمد محمدي فرزند حسن

پاپي كردعلي‌وند فرزند خالي

مسلم جوزيان‌ايرانشاهي فرزند عباس

زينب ياراحمدي فرزند نبي

محمد ديركوند فرزند علي‌مراد

زهراخانم ميردريكوند فرزند حاجي‌رضا

صغري فردآور بخردي فرزند علي‌نقي

طلا سفيدكاسه فرزند شاكرم

فضل‌الله كمالوند فرزند خداداد

عباس ساكي فرزند علي‌اكبر

خداكرم قاضي‌پور فرزند عيسي

مهري مهجوري فرزند علي

نيم‌طلا سگوند فرزند منصور

مريم ذوالفقاري فرزند حجت‌الله

طوطي سگوند فرزند يعقوب

قمرسلطان دارايي فرزند علي‌اكبر

خديجه سليماني‌نژاد‌شكري فرزند موسي

واليه پاپي فرزند محمدحسين

حديث رضايي‌ساكي فرزند شامراد

محمدرضا دريكوند فرزند نصير

نوري دالوندي‌راد فرزند پاپي

هاجر طولابي فرزند كريم

مهران بيرانوند فرزند مظفر

نقره معنوي‌پور فرزند چهارشنبه

گوهر ياراحمدي فرزند كريم

پارسا كوه‌نشين فرزند محمدرضا

حسين اميري فرزند موسي

غلام يعقوبي‌فرد فرزند علي

علي منوچهر‌آبادي فرزند حاجي‌علي

ربابه م‌بوستاني فرزند محمدرحيم

احمد مظفري فرزند سالار

نورمحمد شهبازي فرزند اسد

وحيد فاضلي‌ايرانشاهي فرزند حميد

نازبانو حسنوند فرزند صفرعلي

علي‌خان مردان‌پور فرزند مهاوي

خاور شهبازي فرزند عزيزمراد

طلا كرم‌الهي فرزند مرادقلي

كريم يوسفي‌كفراج فرزند جعفر

منيژه نوروزي‌بازگير فرزند طهماسب

رضا حاتمي‌نيا فرزند عيسي

اكبر ابراهيمي‌ثمرين فرزند حسن

صيدعزيز محسني‌گرزي فرزند اميربگ

سبزمراد رشيدي فرزند شيرمراد از طايفه بيرانوند

محمد طهماسبي‌چگني فرزند هوشنگ

سعيد يوسفي‌تيرگران فرزندحاجي‌مراد از طايفه سگوند

اسدالله فرج‌الهي فرزند يدالله (پدر مسعود فرج‌الهي خبرنگار لرستاني)

زهره جافربان فرزند حسن (خواهر دكتر سليمان جافريان وهمسر صيدمحمدخان بيرانوند)

خيربانو ساكي فرزند علي‌اكبر(همسر مرحوم الماس طهماسبي‌ساكي)

هيلان ميردريكوند فرزند ميريوسف(مادر صيدمحمد و صيدرحيم بازگير)

زهرا عبدي‌پور فرزند الله‌قلي

كشور دالوند فرزند علي‌ابدال

ملك‌تاج دهقاني فرزند فضل‌الله

حميده حيدري فرزند ساري

صفرعلي رشيدي‌والا فرزند نورعلي

مريم مهرباني فرزند پنج‌شنبه

حسن رحمتي فرزند پاپي‌علي

نازارطلا اميري فرزند علي‌بگ

فضل‌الله به‌منش‌زاده فرزند ابراهيم

دوشنبه شهبازي‌اميري فرزند شهبازبگ

بست‌طلا ويسكرم فرزند فيض‌الله

قدم‌خير نقدي فرزند حسين

زهرا نورايي فرزند سيدنور (همسر مهدي سلاح‌ورزي)

خيري جودكي فرزند خدارحم

فاطمه زكي‌نيا فرزند حجت‌الله

عباس‌خان بهادري فرزند سردار

پاپي‌مراد صادقي فرزند مرادجان

مريم حسين‌پور فرزند شيخ‌علي

حسين حسين‌زاده فرزند محمدحسين

فاطمه شيران (همسر گودرزي و خواهر حاج مجيد شيران بازنشسته صدا و سيما)

رضا مسلمي- بروجرد

محمد گودرزي فرزند تيمور – بروجرد

محمدتقي مطهري (استاد حوزه علميه و برادر شهيد هادي هنرور) – بروجرد

خداكرم مقدسي (پدر محمد) - بروجرد

احمد بيات‌بيدكرپه فرزند حبيب‌الله – بروجرد

دوست‌علي اسكيني فرزند صيدعلي

صيدعلي حاتم‌پور فرزند صيدمحمد

سعيد حاصلي‌القاص‌آبادي فرزند نورالله

فاطمه شيران فرزند ابراهيم

ملكي‌جان نوش‌زاده فرزند مرادبگ

خداداد عربان فرزند سهراب

ناصر حسين‌بگ‌بيرانوند فرزند احمدعلي

خديجه سعادي‌رودي فرزند داراب

هاجر ترك فرزند علي‌محمد

معصومه عسگري فرزند نورخدا

سجاد بهاروند فرزند علي‌مراد

علي‌صفر منتي‌داوود فرزند كرم‌علي

صيد مرادي‌نژاد فرزند آزادخان

حسن دارابي فرزند محمدحسين

صيداكبر حسنوند فرزند نوروز

نامدارخان مهديخاني فرزند علي‌اكبرخان

شيرمحمد بيرانوند‌فرد فرزند كربلايي

پاپي‌حسن قلي‌پور فرزند كاكا

فاطمه فلاح فرزند مصطفي

فرشيد حسيني‌كمالوند فرزند عبدالرحمان

رنگين مومني‌فولاد فرزند علي‌محمد

خانم‌سلطان غيبي‌زاده‌فرد فرزند پاپي بردعلي

قدم‌خير لرستاني فرزند سليمان

سيدحسين ساران فرزند سيدعلي

فرشته قلي‌وند فرزند اكبر

مهدي رحمتي فرزند حسن‌علي

غلام‌علي بهرامي‌منفرد فرزند حسين‌بگ

نازاربانو مراديان‌كنگاوري فرزند گل‌مراد

عروس سگوند فرزند علي

شمس‌علي همتي‌چولان‌ديم فرزند پاپي‌علي

شمس‌الله قاضي فرزند ابوطالب (آخوند ابو)- در تهران به خاك سپرده شد

اسدالله كرمي فرزند رضا حيدري

جان‌سلطان مدهني فرزند علي‌جان (و مادر كاظم، عزيز و ابوالقاسم پاپي)- قبرستان سراب ياس

علي اميدزاده فرزند حسين

خانم‌بزرگ بيرانوند فرزند فتح‌الله

طلا محمديان‌الواري فرزند شيرمحمد

ناهيد خان‌زاده‌روزبهاني فرزند شكري

منصوربگ عيسي‌زاده فرزند رحيم‌بگ

هاجر حسنوند فرزند كريم

علي‌عباس زيني‌وند فرزند پاپا

غلام‌رضا مختاري‌نژاد(مختوال) فرزند علي‌اكبر (بازنشسته آموزش و پرورش ناحيه 2)

مرضيه محمدي‌پارسا فرزند حسين

علي‌محمد دالوند فرزند برفي

كرم‌علي مرادي‌مطلق فرزند محمد

مريم نظري فرزند پرويز

گل‌بانو پاپي فرزند واحد

علي‌محمد اميري فرزند جان‌محمد

علي‌مراد احمدي‌پور فرزند علي‌كرم

محمدعلي بيرانوند فرزند علي‌محمد

محمد حكمت فرزند مصيب

ابراهيم سلاح‌ورزي فرزند صادق

شاپيكر هراتي فرزند احمدجون

خدايار نقي‌بيرانوند فرزند نبي

اسدالله كرمي فرزند حسين

هادي والي‌زاده فرزند فرهاد

نازنين حسين‌پور فرزند ملك‌حسين

قدم‌بانو ذهابي فرزند چراغ‌علي

كوكب اسماعيل‌زاده فرزند اميرقلي

عزيزالله قبادياني‌دلفاني فرزند جمعه

علي عبدالي‌چگني فرزند صيدميرزا

غلام‌رضا اناري فرزند موسي

فاطمه بيرانوند فرزند اصغر

وحيد چگني فرزند ميراحمد

مينا ايزدي فرزند مهدي

منوچهر حسنوند فرزند نجف

كرم‌علي حسنوند فرزند الله‌شكر

قمرتاج دالوند فرزند حبيب

ماه‌دولت كياني فرزند شامحمد

ام‌البنين محمودي فرزند عبدي

هادي هراتي‌پور فرزند محمدعلي

فاطمه‌سادات رحيمي‌پور فرزند سيدشمس‌الدين

حسن معتمدي فرزند محمدحسين

هدايت‌الله مرادي كردعلي وند فرزند طهماسب

مريم مرادزاده فرزند لطف‌الله

نازار ابراهيمي‌فرد فرزند عبدالله

سنگين‌طلا كردعلي‌وند فرزند مرادبگ

زبيده طهماسبي فرزند ابراهيم

ولي‌الله جعفري فرزند محمدجافر

فرزانه قلايي فرزند شيخ‌عباس

اشرفي همتي‌سراوري فرزند همت‌علي

سبزمراد  چگني فرزند نورمراد

محمد سلكي فرزند اميدعلي

زرين‌طلا حسنوند فرزند پاپي‌حسين

خديجه پاكزادي فرزند غلام

رضا صيدي فرزند مجيد

محمدثه بازوندي فرزند نادرعلي

محمدعلي رضاييان فرزند حيات‌خان

احمد ياراحمدي فرزند محمدرحيم

شنبه قاسمي فرزند حسين

بهزاد پوشاني فرزند رحيم

سبزعلي علي‌زاده‌حسنوندي فرزند گنج‌علي

علي‌حسن مرادي فرزند علي‌رحم

خانم‌بالا پيرحياتي فرزند رحمت‌الله

نوربانو رشيديان فرزند علي

سارا امرايي فرزند علي‌پاشا

شاشاخانم ياوريان فرزند جعفرعلي (و مادر شهيد فرج‌الله ناصري)

ايران بختياري فرزند علي‌رضا

خسرو بيرانوند فرزند محمدرحيم

خالدار دارابي‌پشم فرزند درويش‌عباس

روبه‌خير يوسفوند فرزند عباس

علي‌حسن حمزه‌لو- بروجرد

سيده پروين عسگريان (همسر مرحوم قدرت فرامرزي)- بروجرد

حسين توكلي- بروجرد

يارحسن طاهري‌چگني فرزند حسن

غلام‌رضا رحيمي فرزند رحم‌خدا - (كارمند روابط عمومي شركت آب منطقه‌اي لرستان)

صحبت‌الله سليمي فرزند روزه

صيدجعفر نثاري فرزند عزيزالله

نيما رشيدي‌نيا فرزند صمد

توكل سگوند فرزند امان‌الله

علي نادري فرزند محمدنقي

درويش سورني فرزند عزيزالله

محمدخان باباعباسي فرزند گجر

نصرالله نصرالهي‌فر فرزند محمدزمان

عصمت شهرياري فرزند اميربيگ

علي كردعلي‌وند فرزند يدس

سيدرضا موسوي فرزند سيدمحمدمراد

سيدمحمدعلي طاهري فرزند سيدعبدالحسين

ماهوخانم رشنو فرزند هميله

مهين رشنو (همسر مرتضي بسطامي)

مهرداد قياسي‌فر فرزند ميرزا‌مراد

پروانه حقي‌زاده فرزند شاولي

خداداد سگوند فرزند شكر

عيدي سپهوند فرزند گل‌مراد

نظرعلي دريكوند فرزند روشن

مرادحسين گرايي‌سنجابي فرزند كرم‌بگ

معصومه ارسلاني‌چگني فرزند صفي

براگجر سپهوند فرزند بابامير

خدابس سيفي‌علمي فرزند سيف‌علي

صغري نظافت فرزند غلام

دولت جمشيدي فرزند محمدرضا

سهراب هداوند فرزند رضا

فرزاد شرفي‌نژاد فرزند پيرمراد

مصطفي طهماسبي فرزند حاجي‌مراد

علي ميرزايي فرزند جمال

مصطفي سراب‌ياسي فرزند غلام

فاطمه موسوي فرزند مجيد

عروس دريكوند فرزند صيدرضا

روبخير سگوند فرزند پيرزاد

شيرين قاسمي فرزند علي

معصومه تات‌خيري فرزند عبده

مهدي سوري فرزند يدالله

ماه‌دولت فخري فرزند شنبه

سعيد ماراب فرزند عبدالله

كريم لطفي‌علمي فرزند علي‌ميرزا

فرخنده رومياني فرزند صيدعباس

حامد شعبان فرزند مرتضي

فتح‌الله رضايي فرزند محمدعلي

سوخته زار شهبازي فرزند اسد

نورخدا بيرانوند فرزند موسي‌خان

گوهربانو مرادي‌نژاد فرزند علي‌ميرزا

سيدميلاد حيات‌الغيبي فرزند سيدرحيم

مراد بيرانوند فرزند كرم

ولي‌الله گدازگر فرزند رضا

روح‌الدين مباركي فرزند حاج‌علي (بازنشسته آموزش و پرورش)

علي رشيدي فرزند قدرت (از طايفه حسيوند چگني)

عباس‌علي گرشاسبي فرزند علي‌محمد

عباس طهماسب‌زاده‌شيراوند فرزند طهماسب- از طايفه شيراوند چگني

سنگين حاتم‌خاتي (همسر مرحوم شمس‌علي حيدري)

احترام ميرزابابايي فرزند احمد (همسر مرحوم مهرعلي فراشي)

محمدتقي حسن‌پور (فيضي) فرزند قاسم

اسامي فوت شده‌هاي خرم‌آباد و لرستان در آذرماه 1392

نبي‌الله رحمان‌پور فرزند پاپي

صيدرضا آدينه‌وند فرزند سيف‌الله

احمد محمدي فرزند حسن

پاپي كردعلي‌وند فرزند خالي

مسلم جوزيان‌ايرانشاهي فرزند عباس

زينب ياراحمدي فرزند نبي

محمد ديركوند فرزند علي‌مراد

زهراخانم ميردريكوند فرزند حاجي‌رضا

صغري فردآور بخردي فرزند علي‌نقي

طلا سفيدكاسه فرزند شاكرم

فضل‌الله كمالوند فرزند خداداد

عباس ساكي فرزند علي‌اكبر

خداكرم قاضي‌پور فرزند عيسي

مهري مهجوري فرزند علي

نيم‌طلا سگوند فرزند منصور

مريم ذوالفقاري فرزند حجت‌الله

طوطي سگوند فرزند يعقوب

قمرسلطان دارايي فرزند علي‌اكبر

خديجه سليماني‌نژاد‌شكري فرزند موسي

واليه پاپي فرزند محمدحسين

حديث رضايي‌ساكي فرزند شامراد

محمدرضا دريكوند فرزند نصير

نوري دالوندي‌راد فرزند پاپي

هاجر طولابي فرزند كريم

مهران بيرانوند فرزند مظفر

نقره معنوي‌پور فرزند چهارشنبه

گوهر ياراحمدي فرزند كريم

پارسا كوه‌نشين فرزند محمدرضا

حسين اميري فرزند موسي

غلام يعقوبي‌فرد فرزند علي

علي منوچهر‌آبادي فرزند حاجي‌علي

ربابه م‌بوستاني فرزند محمدرحيم

احمد مظفري فرزند سالار

نورمحمد شهبازي فرزند اسد

وحيد فاضلي‌ايرانشاهي فرزند حميد

نازبانو حسنوند فرزند صفرعلي

علي‌خان مردان‌پور فرزند مهاوي

خاور شهبازي فرزند عزيزمراد

طلا كرم‌الهي فرزند مرادقلي

كريم يوسفي‌كفراج فرزند جعفر

منيژه نوروزي‌بازگير فرزند طهماسب

رضا حاتمي‌نيا فرزند عيسي

اكبر ابراهيمي‌ثمرين فرزند حسن

صيدعزيز محسني‌گرزي فرزند اميربگ

سبزمراد رشيدي فرزند شيرمراد از طايفه بيرانوند

محمد طهماسبي‌چگني فرزند هوشنگ

سعيد يوسفي‌تيرگران فرزندحاجي‌مراد از طايفه سگوند

اسدالله فرج‌الهي فرزند يدالله (پدر مسعود فرج‌الهي خبرنگار لرستاني)

زهره جافربان فرزند حسن (خواهر دكتر سليمان جافريان وهمسر صيدمحمدخان بيرانوند)

خيربانو ساكي فرزند علي‌اكبر(همسر مرحوم الماس طهماسبي‌ساكي)

هيلان ميردريكوند فرزند ميريوسف(مادر صيدمحمد و صيدرحيم بازگير)

زهرا عبدي‌پور فرزند الله‌قلي

كشور دالوند فرزند علي‌ابدال

ملك‌تاج دهقاني فرزند فضل‌الله

حميده حيدري فرزند ساري

صفرعلي رشيدي‌والا فرزند نورعلي

مريم مهرباني فرزند پنج‌شنبه

حسن رحمتي فرزند پاپي‌علي

نازارطلا اميري فرزند علي‌بگ

فضل‌الله به‌منش‌زاده فرزند ابراهيم

دوشنبه شهبازي‌اميري فرزند شهبازبگ

بست‌طلا ويسكرم فرزند فيض‌الله

قدم‌خير نقدي فرزند حسين

زهرا نورايي فرزند سيدنور (همسر مهدي سلاح‌ورزي)

خيري جودكي فرزند خدارحم

فاطمه زكي‌نيا فرزند حجت‌الله

عباس‌خان بهادري فرزند سردار

پاپي‌مراد صادقي فرزند مرادجان

مريم حسين‌پور فرزند شيخ‌علي

حسين حسين‌زاده فرزند محمدحسين

فاطمه شيران (همسر گودرزي و خواهر حاج مجيد شيران بازنشسته صدا و سيما)

رضا مسلمي- بروجرد

محمد گودرزي فرزند تيمور – بروجرد

محمدتقي مطهري (استاد حوزه علميه و برادر شهيد هادي هنرور) – بروجرد

خداكرم مقدسي (پدر محمد) - بروجرد

احمد بيات‌بيدكرپه فرزند حبيب‌الله – بروجرد

دوست‌علي اسكيني فرزند صيدعلي

صيدعلي حاتم‌پور فرزند صيدمحمد

سعيد حاصلي‌القاص‌آبادي فرزند نورالله

فاطمه شيران فرزند ابراهيم

ملكي‌جان نوش‌زاده فرزند مرادبگ

خداداد عربان فرزند سهراب

ناصر حسين‌بگ‌بيرانوند فرزند احمدعلي

خديجه سعادي‌رودي فرزند داراب

هاجر ترك فرزند علي‌محمد

معصومه عسگري فرزند نورخدا

سجاد بهاروند فرزند علي‌مراد

علي‌صفر منتي‌داوود فرزند كرم‌علي

صيد مرادي‌نژاد فرزند آزادخان

حسن دارابي فرزند محمدحسين

صيداكبر حسنوند فرزند نوروز

نامدارخان مهديخاني فرزند علي‌اكبرخان

شيرمحمد بيرانوند‌فرد فرزند كربلايي

پاپي‌حسن قلي‌پور فرزند كاكا

فاطمه فلاح فرزند مصطفي

فرشيد حسيني‌كمالوند فرزند عبدالرحمان

رنگين مومني‌فولاد فرزند علي‌محمد

خانم‌سلطان غيبي‌زاده‌فرد فرزند پاپي بردعلي

قدم‌خير لرستاني فرزند سليمان

سيدحسين ساران فرزند سيدعلي

فرشته قلي‌وند فرزند اكبر

مهدي رحمتي فرزند حسن‌علي

غلام‌علي بهرامي‌منفرد فرزند حسين‌بگ

نازاربانو مراديان‌كنگاوري فرزند گل‌مراد

عروس سگوند فرزند علي

شمس‌علي همتي‌چولان‌ديم فرزند پاپي‌علي

شمس‌الله قاضي فرزند ابوطالب (آخوند ابو)- در تهران به خاك سپرده شد

اسدالله كرمي فرزند رضا حيدري

جان‌سلطان مدهني فرزند علي‌جان (و مادر كاظم، عزيز و ابوالقاسم پاپي)- قبرستان سراب ياس

علي اميدزاده فرزند حسين

خانم‌بزرگ بيرانوند فرزند فتح‌الله

طلا محمديان‌الواري فرزند شيرمحمد

ناهيد خان‌زاده‌روزبهاني فرزند شكري

منصوربگ عيسي‌زاده فرزند رحيم‌بگ

هاجر حسنوند فرزند كريم

علي‌عباس زيني‌وند فرزند پاپا

غلام‌رضا مختاري‌نژاد(مختوال) فرزند علي‌اكبر (بازنشسته آموزش و پرورش ناحيه 2)

مرضيه محمدي‌پارسا فرزند حسين

علي‌محمد دالوند فرزند برفي

كرم‌علي مرادي‌مطلق فرزند محمد

مريم نظري فرزند پرويز

گل‌بانو پاپي فرزند واحد

علي‌محمد اميري فرزند جان‌محمد

علي‌مراد احمدي‌پور فرزند علي‌كرم

محمدعلي بيرانوند فرزند علي‌محمد

محمد حكمت فرزند مصيب

ابراهيم سلاح‌ورزي فرزند صادق

شاپيكر هراتي فرزند احمدجون

خدايار نقي‌بيرانوند فرزند نبي

اسدالله كرمي فرزند حسين

هادي والي‌زاده فرزند فرهاد

نازنين حسين‌پور فرزند ملك‌حسين

قدم‌بانو ذهابي فرزند چراغ‌علي

كوكب اسماعيل‌زاده فرزند اميرقلي

عزيزالله قبادياني‌دلفاني فرزند جمعه

علي عبدالي‌چگني فرزند صيدميرزا

غلام‌رضا اناري فرزند موسي

فاطمه بيرانوند فرزند اصغر

وحيد چگني فرزند ميراحمد

مينا ايزدي فرزند مهدي

منوچهر حسنوند فرزند نجف

كرم‌علي حسنوند فرزند الله‌شكر

قمرتاج دالوند فرزند حبيب

ماه‌دولت كياني فرزند شامحمد

ام‌البنين محمودي فرزند عبدي

هادي هراتي‌پور فرزند محمدعلي

فاطمه‌سادات رحيمي‌پور فرزند سيدشمس‌الدين

حسن معتمدي فرزند محمدحسين

هدايت‌الله مرادي كردعلي وند فرزند طهماسب

مريم مرادزاده فرزند لطف‌الله

نازار ابراهيمي‌فرد فرزند عبدالله

سنگين‌طلا كردعلي‌وند فرزند مرادبگ

زبيده طهماسبي فرزند ابراهيم

ولي‌الله جعفري فرزند محمدجافر

فرزانه قلايي فرزند شيخ‌عباس

اشرفي همتي‌سراوري فرزند همت‌علي

سبزمراد  چگني فرزند نورمراد

محمد سلكي فرزند اميدعلي

زرين‌طلا حسنوند فرزند پاپي‌حسين

خديجه پاكزادي فرزند غلام

رضا صيدي فرزند مجيد

محمدثه بازوندي فرزند نادرعلي

محمدعلي رضاييان فرزند حيات‌خان

احمد ياراحمدي فرزند محمدرحيم

شنبه قاسمي فرزند حسين

بهزاد پوشاني فرزند رحيم

سبزعلي علي‌زاده‌حسنوندي فرزند گنج‌علي

علي‌حسن مرادي فرزند علي‌رحم

خانم‌بالا پيرحياتي فرزند رحمت‌الله

نوربانو رشيديان فرزند علي

سارا امرايي فرزند علي‌پاشا

شاشاخانم ياوريان فرزند جعفرعلي (و مادر شهيد فرج‌الله ناصري)

ايران بختياري فرزند علي‌رضا

خسرو بيرانوند فرزند محمدرحيم

خالدار دارابي‌پشم فرزند درويش‌عباس

روبه‌خير يوسفوند فرزند عباس

علي‌حسن حمزه‌لو- بروجرد

سيده پروين عسگريان (همسر مرحوم قدرت فرامرزي)- بروجرد

حسين توكلي- بروجرد

يارحسن طاهري‌چگني فرزند حسن

غلام‌رضا رحيمي فرزند رحم‌خدا - (كارمند روابط عمومي شركت آب منطقه‌اي لرستان)

صحبت‌الله سليمي فرزند روزه

صيدجعفر نثاري فرزند عزيزالله

نيما رشيدي‌نيا فرزند صمد

توكل سگوند فرزند امان‌الله

علي نادري فرزند محمدنقي

درويش سورني فرزند عزيزالله

محمدخان باباعباسي فرزند گجر

نصرالله نصرالهي‌فر فرزند محمدزمان

عصمت شهرياري فرزند اميربيگ

علي كردعلي‌وند فرزند يدس

سيدرضا موسوي فرزند سيدمحمدمراد

سيدمحمدعلي طاهري فرزند سيدعبدالحسين

ماهوخانم رشنو فرزند هميله

مهين رشنو (همسر مرتضي بسطامي)

مهرداد قياسي‌فر فرزند ميرزا‌مراد

پروانه حقي‌زاده فرزند شاولي

خداداد سگوند فرزند شكر

عيدي سپهوند فرزند گل‌مراد

نظرعلي دريكوند فرزند روشن

مرادحسين گرايي‌سنجابي فرزند كرم‌بگ

معصومه ارسلاني‌چگني فرزند صفي

براگجر سپهوند فرزند بابامير

خدابس سيفي‌علمي فرزند سيف‌علي

صغري نظافت فرزند غلام

دولت جمشيدي فرزند محمدرضا

سهراب هداوند فرزند رضا

فرزاد شرفي‌نژاد فرزند پيرمراد

مصطفي طهماسبي فرزند حاجي‌مراد

علي ميرزايي فرزند جمال

مصطفي سراب‌ياسي فرزند غلام

فاطمه موسوي فرزند مجيد

عروس دريكوند فرزند صيدرضا

روبخير سگوند فرزند پيرزاد

شيرين قاسمي فرزند علي

معصومه تات‌خيري فرزند عبده

مهدي سوري فرزند يدالله

ماه‌دولت فخري فرزند شنبه

سعيد ماراب فرزند عبدالله

كريم لطفي‌علمي فرزند علي‌ميرزا

فرخنده رومياني فرزند صيدعباس

حامد شعبان فرزند مرتضي

فتح‌الله رضايي فرزند محمدعلي

سوخته زار شهبازي فرزند اسد

نورخدا بيرانوند فرزند موسي‌خان

گوهربانو مرادي‌نژاد فرزند علي‌ميرزا

سيدميلاد حيات‌الغيبي فرزند سيدرحيم

مراد بيرانوند فرزند كرم

ولي‌الله گدازگر فرزند رضا

روح‌الدين مباركي فرزند حاج‌علي (بازنشسته آموزش و پرورش)

علي رشيدي فرزند قدرت (از طايفه حسيوند چگني)

عباس‌علي گرشاسبي فرزند علي‌محمد

عباس طهماسب‌زاده‌شيراوند فرزند طهماسب- از طايفه شيراوند چگني

سنگين حاتم‌خاتي (همسر مرحوم شمس‌علي حيدري)

احترام ميرزابابايي فرزند احمد (همسر مرحوم مهرعلي فراشي)

محمدتقي حسن‌پور (فيضي) فرزند قاسم

گورستان زيدابن‌علي خرم‌آباد سال 1279

تصوير مربوط به گورستان زيدبن‌علي خرم‌آباد در سال 1279 خورشيدي است.

تصوير از فراز قلعه فلك‌الافلاك گرفته شده است و نمايي از سنگ گورها‌ي اين قبرستان و نيز اتاقكي كه مقبره امام‌زاده زيدبن‌علي(ع) در آن زمان بوده است را نشان مي‌دهد.

در سمت راست كوچه سادات و در بالاي تصوير، بخشي از شمال خرم‌آباد در آن زمان و محله پشت بازار در دامنه كوه ديده مي‌شود.

شهر خرم‌آباد تا نيم قرن پيش گورستان‌هاي متعدد در نقاط مختلف داشت كه با توسعه شهر، همه از بين رفتند و تغيير كاربري دادند.

از آن جمله يكي همين گورستان "زيدبن‌علي" بود كه به عنوان هسته اوليه شهر خرم‌آباد در قرن هشتم هجري، مورد استفاده جهت دفن اموات بود و بيش‌تر، ساكنان محله پشت‌بازار و سادات از اين گورستان استفاده مي كردند.

اين گورستان در سال 1352 شمسي به دستور مرحوم علي‌محمد ساكي شهردار وقت خرم‌آباد از بين رفت و طي فرصتي چند ماهه كه به شهروندان داده شد، بقاياي استخوان‌ها و يا مقابر عده‌اي از اموات توسط بازماندگان‌شان به گورستان خضر منتقل شد.

از ديگر گورستان‌هاي خرم‌آباد در عصر قاجار مي‌توان به گورستان دوبرادران واقع در محله‌اي به همين نام اشاره كرد كه بيش‌تر مورد استفاده طايفه كمالوند بوده است.

گورستان درب‌باباطاهر در شرق محله درب‌دلاكان نيز مورد استفاده برخي چاغروندها و صارمي‌هاي ساكن در خرم‌آباد بوده است. اين گورستان نيز سه دهه قبل سرنوشت گورستان زيدبن‌علي خرم‌آباد را پيدا كرد.

گورستان پامنار كه در منطقه موسوم به قبر مهتر و اطراف مناره آجري شقايق خرم‌آباد قرار داشت و بيش‌تر مورد استفاده عشاير كوچ‌رو از جمله بيرانوند‌ها، سگوندها و برخي از صارمي‌ها بوده است.

گورستان چال‌ميرحسين كه در بخش شرقي محله كنوني علوي قرار داشت.

گورستان وقفي‌ها (وخمي‌ها) در محله اسدآبادي(كورش) كه در حدود پارك ميوه‌فروش‌هاي كنوني بود.

گورستان يهودي‌هاي خرم‌آباد(كليمي‌ها) نيز در دامنه‌ي مدبه‌كوه واقع در كوي فلسطين كنوني قرار داشت كه با مهاجرت آن‌ها از خرم‌آباد، بلا استفاده ماند و در دهه 60 مسجد كوي فلسطين و منازل مسكنوني در آن‌جا احداث شد.

اكثر اين گورستا‌ها تا اوايل دوران پهلوي داراي متوليان خاصي بودند كه آن‌ها تعيين مي‌كردند هر يك از اموات كجا دفن شوند.

به لحاظ قدمت، گورستان‌هاي زيدبن‌علي، درب باباطاهر و سپس خضر و فلك‌الدين، قديمي‌ترين گورستان‌هاي خرم‌آباد به شمار مي‌روند كه اكنون فقط خضر و بخش جديد گورستان فلك‌الدين از آن‌ها بر جاي مانده است، اگر چه سنگ‌هاي قديمي اين گورستان‌ها در گذر زمان از بين رفته است ...

قديمي‌ترين سنگ بر جاي مانده در گورستان خضر بيش از 2 قرن قدمت دارد كه اين سنگ واقع در گورستان چاغروندها، در آستانه نابودي است.

پيرمرد 120 ساله خرم‌آبادي

پيرمرد 120 ساله خرم‌آبادي

تصوير مربوط به پيرمرد 120 ساله خرم‌آبادي از "آلبوم‌خانه كاخ گلستان" تهران است كه در سال 1279 هجري شمسي توسط "اميرخان جليل‌الدوله" قاجار گرفته شده است.

به احتمال زياد جليل‌الدوله اين تصوير را در محوطه عمارت گلستان (باشگاه افسران كنوني) در جوار قلعه فلك‌الافلاك گرفته است. از نوع پوشش اين پيرمرد كه يك عصا زير بغل و چوب‌دستي در دست راست دارد، بر مي‌آيد كه بزرگان خرم‌آباد يا ريش‌سفيدان طوايف است.

جليل‌الدوله در حاشيه اكثر عكس‌ها، شرحي در مورد آن‌ها با ذكر تاريخ نگاشته است. در حاشيه اين عكس نيز همين عنوان يعني "پيرمرد 120 ساله خرم‌آبادي" ذكر شده كه با توجه به تاريخ عكس(سال 1279 شمسي)، بايد گفت كه تولد اين پيرمرد در دوره زنديه روي داده است.

اميرخان جليل‌الدوله فرزند "عبدالمحمدميرزا سيف‌الدوله" (محمدميرزا ملقب به آقاي داماد- متوفي 1300 شمسي) است. پدرش فرزند "احمد ميرزا معتمدالدوله" و احمدميرزا نيز فرزند "فتح‌علي‌شاه" قاجار بود.

اميرخان از عكاسان دوره ديده در عصر قاجار به شمار مي‌رفت كه بين سال‌هاي 1277 تا 1279 خورشيدي در زماني كه عمويش عبدالمجيدميرزا عين‌الدوله از طرف مظفر‌الدين شاه حاكم لرستان شده بود، همراه وي به گشت و گذار در اين خطه مي‌پرداخت.

تصاوير باارزشي از خرم‌آباد و لرستان در آلبوم‌خانه گلستان موجود است كه اكثراً توسط جليل‌الدوله در همين بازه زماني گرفته شده‌اند. در همان سال‌ها حاكم خرم‌آباد از سوي عين‌الدوله منصوب مي‌شد. ظرف اين 3 سال، ابونصر ميرزا حسام‌السلطنه(1277)، ابراهيم‌خان ظفرالسلطان نهاوندي(1278) و مهدي‌خان ظفرالملك(1279) به ترتيب از سوي عين‌الدوله به عنوان حاكم خرم‌آباد در عمارت گلستان حضور داشتند.

عكاسان دوره قاجار، به عنوان اولين نسل عكاسان ايران، تصاوير جالبي از اشخاص و امكان مختلف كشورمان از دهه 1220 شمسي به بعد ثبت و ضبط كردند.

در آلبوم‌خانه کاخ گلستان تصاوير بسیاری موجود است که عکس‌برداری آن‌ها توسط شخص ناصرالدین‌شاه انجام گرفته است. ناصرالدين‌شاه نيز به عكاسي بسيار علاقه‌مند بود.

امیرخان جلیل‌الدوله قاجار در كنار آقا رضا عکاس‌باشی، حسن‌علی عکاس، آقایوسف عکاس، میرزا احمد صنیع‌السلطنه، ابوالقاسم ابن محمد تقی نوری، میرزا ابراهیم‌خان عکاس‌باشی، آنتوان سوریوگین(عكاس ارمنستاني مظفرالدين‌شاه) و عبدالله‌خان قاجار از عکاسان پُرکار و نام‌دار دوران قاجار به شمار می‌‌آیند که نمونه آثار آنان در میان مجموعه‌های باقی‌مانده از اين دوره تاريخي و نزد اشخاص، به فراوانی دیده می‌‌شود. (منبع: كتاب تاريخ عكاسي ايران)

اميرخان جليل‌الدوله قاجار در سال 1306 هجري شمسي درگذشت.

 

اسامي فوت شده‌هاي خرم‌آباد و لرستان در آبان‌ماه 1392

شاهپور همايوني فرزند غلام‌رضاخان- بروجرد

نصرت لشكري (همسر غلام‌رضا وهابي) – بروجرد

قمرتاج ديانتي (همسر مرحوم محمد احمدي‌پور) - بروجرد

شكوفه صفري‌كن‌كبود فرزند علي

كرم‌خدا چنگايي فرزند كرم‌علي (پدر: عزت‌الله، محمدكريم و مهدي)

سهيلا محمدزاده فرزند حسين (كارمند دادگستري)

تاج‌دولت يوسفوند فرزند علي‌راست (همسر نثاري)

ميرزا محمدپور فرزند شاه‌مراد از طايفه تاري بيرانوند

شيوا خويشتن فرزند دكتر محمد خويشتن

طاهرآقا سلاحورزي فرزند حسين (پدر: رضا و محمد)

كبري معظمي‌گودرزي (تقوي)- بروجرد

باقر مهديان – بروجرد

محمدعلي كيواني- بروجرد

روح‌الله پارسا – بروجرد

ابوالحسن مهرابي (كارمند بازنشسته پست) – بروجرد

سعيد كيهاني- بروجرد

فريبا درافشان فرزند عيسي (همسر مهرداد زرين‌جويي- كارمند ميراث فرهنگي لرستان)

مهدي پيرحياتي فرزند ابراهيم

سيدنورمحمد طاهري فرزند سيد علي (پدر سيدرضا طاهري) - روستاي‌ ده‌سفيد

مهدي پاپي‌خالدار فرزند حسين

محمد ذوالفقاري فرزند رحيم

افروز بي‌چيز فرزند غفار

هراتي هاشم‌پور فرزند غلام

خان‌دوستي عباسي فرزند عزيزالله

پوران روزبهاني فرزند ولي‌الله

علي‌رضا كرمي‌پور(كرم‌وندي) فرزند موسي

سيدجواد موسوي فرزند سيدسبزعلي

كبري سپهوند فرزند صيدحسن

خدارحم دلفان فرزند حاتم

بهمن‌يار دولتشاهي فرزند علي‌اكبر

علي بگ‌رضايي فرزند خانلر

واليه‌خانم اسكيني فرزند حسن

مصطفي محمودي فرزند حسين

زينب رحيمي‌پور فرزند ميران

محمدقاسم زلقي فرزند باقر

فخردوله نيك‌پور فرزند فتح‌علي

رقيه دامن‌افشان فرزند ياقوت

معصومه كرمي فرزند حسن

شيوا جهادشرف فرزند نجم‌الدين

مهدي عباسي فرزند علي‌احمد

سعيد يوسفي فرزند شكرالله

قنبرطلا رستمي‌مراد فرزند بهزاد

عرب‌علي پيردايه فرزند پنج‌شنبه

عبدالرضا فاضلي‌زليبا فرزند حسين

حاتم بيگي‌علمي فرزند خانه‌بگ

پرور رحمتي فرزند هنا

بيگم‌خانم بهروج فرزند حسن

عبدحسين ملكي‌هابيل فرزند صيدحسن

معصومه عزيزي‌سرابي فرزند ميرزا

علي‌محمد صالحي فرزند جمعه

يارمراد آقابيگي‌چگني فرزند علي‌مراد

ابوطالب بيرانوند فرزند ميرولي

غلام‌حسين شاهوردي - بروجرد (پدر مسعود، مهرداد و فرزاد)

احمد نيكوخصال فرزند محمدحسين از طايفه سگوند (پدر فرهاد، كاظم و صادق)

محسن بيرانوند فرزند صيدمحمد

فتح‌الله شايسته‌پور فرزند گُجر

نورالله نامجو فرزند نورمراد

علي يوسفي‌سركشتي فرزند نبات‌علي

علي‌حسين اسدي‌اصل فرزند نيازعلي

طاهره مؤ‌مني‌نژاد فرزند ايمان‌قلي

كرم‌خدا شاهي‌وند فرزند كاظم‌بگ

صيديعقوب محمودي‌سراب فرزند حاجي

باجولوند دالوند فرزند علي‌مراد

يدالله جعفري فرزند حاجي

گودرز بيرانوند فرزند ولي‌الله

فاطمه مطهرزاده فرزند ميرحسين

زينب فتحي فتح‌علي

احمد مافي فرزند حاجي‌علي

ولي امين‌نژاديان فرزند مرادينه

زيور شاه‌سواري فرزند ابوالقاسم

ماه‌طلا حسيني‌جودكي فرزند حسن

پيركرم دريكوندي فرزند پيري

پاپي رزم‌ديده فرزنده بساط بگ

بهرام بيرانوند فرزند عبدي

لطيف مهران فرزند برخوردار

صيدحسين قهرماني‌نژاد فرزند حق‌علي

زينب چراغي‌گندم‌بانو فرزند سرهنگ

ميرزاخان دالوند فرزند علي‌مراد

سكينه كَر فرزند موسي

خان‌زاده موسوي‌چگني فرزند كامران

داريوش قرباني فرزند عبدالحسين

صيدعلي خسروي فرزند مرزاجان

محمدهادي ولي‌پور فرزند علي‌محمد

اسدالله مرادي فرزند سراج‌الدين

مسلم لرستاني فرزند خدامراد

زيبا حسيوندي فرزند موسي

عيسي پاپي فرزند صادق

گل‌آفرين هاجري فرزند بابابگ

وجيه‌خانم فتح‌الهي فرزند عباس

اميدعلي ملك‌احمدي فرزند عباس

حكمت‌الله عزيزي فرزند صيدهاشم

مصطفي جمشيدي‌نيا فرزند كرم‌رضا

شوكت زيني وند فرزند شاه‌مهدي

علي ساسان‌پور فرزند غلام‌شاه

سحربانو نظريان‌ذهابي فرزند شنبه

صاحب تركاشوند فرزند آزاد

محمدميرزا سپه‌وند فرزند غيظي

خيرالله ساكي فرزند ولي‌الله

علي فرخي‌نسب فرزند غلام‌علي

طلا كرمي‌نيك فرزند كرم‌رضا

شاه‌محمد سالاري‌نژاد فرزند حسن

كاظم پاپي فرزند صيدپاپي

كلان  باراني‌بيرانوند فرزند عبدال

مژگان سعيدي‌پويا فرزند عزيز

نجف‌قلي بدري‌ايران‌شاهي فرزند عباس

علي‌اكبر احمدي‌چگني فرزند صادق

طلعت جعفري‌ فرزند محمدابراهيم

علي فتح‌الهي فرزند حق‌علي

نازار احمدي‌فرد فرزند علي

مصطفي پاپي فرزند باباحسين

محمد خسروياني فرزند علي‌محمد

آسيه بيرانوند فرزند صيدمراد

حسن شمسي فرزند حسين

احمدعلي بكراني فرزند حسين از طايفه دلفان

عزت‌الله فرهادي فرزند خسرو از طايفه كهزادوند

زيبا ويسكرمي فرزند درويش‌علي

مراد عباسي‌فرد فرزند عباس

گوطلا ميرزايي فرزند نورالله

خان‌زاده احمديان فرزند حسن

نسترن كريم‌پور كفراج فرزند عبدالرضا

سلطان‌خانم عالي‌بيگي فرزند صيد

نجف‌علي علي‌آبادي فرزند حسين

علي‌رضا محمدي‌اصل فرزند علي‌محمد (پدر رضا محمدي‌اصل مدير كل ورزش و جوانان لرستان)- قبرستان سراب‌ياس

محمد رفيعي فرزند بهروز

هوشنگ فلاحي فرزند علي‌اصغر

محمدحسن فلك‌الدين فرزند شامحمد

ساعدبانو چكوكه فرزند گل‌محمد

شوكت زيدي‌زاده فرزند احمد

فخردولت دالپري فرزند پيرولي

لطف‌علي پاپي فرزند زالي

غلام‌عباس نقدي فرزند علي‌اكبر

نوربانو حسنوند فرزند سبزعلي

سيده‌گوهر حسيني احمدفداله فرزند سيدحسين‌آقا

راضيه فرجي فرزند علي

احسان كياني فرزند محمودعلي

فاطمه اسكندري فرزند حسين‌قلي‌خان

نورالدين كرم‌رضايي فرزند علي‌رضا

مراد حسنوند فرزند فخر

علي‌صحبت يوسفوند فرزند علي‌حسن

رحيم‌خان سلاطي‌نوكرمرادي فرزند قاسم از طايفه طولابي

محمودخان كرم‌پورعلمي فرزند شامراد- از طايفه كرد الشتر (پدر نامدار، سهراب، كاظم، علي، حسن و ناصر)

عاطفه چاری‌پور فرزند عالی

سبزمراد دالوند فرزند ولی

تاجمان اقبالی فرزند خداداده (همسر عباس محمودوند)

نازار پاپی فرزند نگاهدار

محترم روزبهانی فرزند غلامحسین

فرود مرادی فرزند سلطان‌محمد

بیژن  رشتی‌زاده فرزند عظیم

بهزاد جافری‌الشتر فرزند بهروز

فردین حیدری‌جودکی فرزند امیر

عبدالله زارعی‌قبادی فرزند سیف‌الله

علی زارعی فرزند همت‌علی

رقیه شاکرمی فرزند احمد

قربان‌علی دلفان فرزند حسن‌علی

رضاعلی مرادعلی‌وندبهاروندی فرزند کرم‌علی

ذبیح فروتن‌خواه فرزند نبی

میرزاعلی پیری‌شاهی‌وندی فرزند نورعلی

سیده شاهی خلفوندی فرزند سیدعلی

باقر بیرانوند فرزند محمدخان

مهستی عبدالی‌محمدی فرزند کاظم

فرج‌علی همتی فرزند پاپی‌علی

نازار رومیانی فرزند درویش

زرین‌تاج  حسامی فرزند علی

بانو عصاره فرزند حسین - (همسر جعفر حيدرزاده و مادر رضا، هوشنگ و داريوش حيدرزاده)

ژارعلي(علي) نادري فرزند نامدار- از طايفه كمالوند - (پدر نجم‌الدين و نورالدين)