روزهای نخستی که به خرم‌آبادشناسی علاقه‌مند شدم، روزی سندی مشاهده نمودم که در آن شغل یکی از بزرگان شهر در عصر قاجار و آغاز دوره پهلوی را "نوکری" ذکر کرده بودند!

لذا از این موضوع متعجب شده و در این زمینه تحقیق و پرس و جو نمودم، متوجه شدم در آن دوران به افرادی که از حکومت حقوق و مواجب می‌گرفته‌اند، نوکر دولت می‌گفتند که به اختصار شغل "نوکری" ذکر می‌شده است!

جالب این که در آن زمان کمتر کسی از دربار قاجار و دستگاه حکام مواجب می‌گرفته زیرا این جماعت اکثرا اهل وصول مالیات و دریافت پول و رشوه از خلق بوده‌اند، لذا این موضوع می‌رساند مقام و مرتبه شخص دریافت کننده حقوق (نوکری) از نظر مشاغل اجتماعی بالا بوده است.

البته در اوایل دوره پهلوی با تشکیل ادارات در کشور، شغل نوکری ابتدا به "مستخدم" دولت و بعدها به "کارمند" تغییر عنوان داد

اما هنوز که هنوز است برخی از کارمندان، زمانی که از آن‌ها سوال می‌شود چکاره هستند؟

به کنایه پاسخ می‌دهند: نوکر دولت!

که این موضوع در حقیقت به پیشینه این شغل در ایران باز می‌گردد؛ یعنی زمانی که نام کارمند را "نوکری" دولت می‌گفتند.

جالب است بدانید دوره قاجار تعداد افرادی که در خرم‌آباد از حکومت مواجب می‌گرفتند، انگشت‌شمار بوده و هر کسی قادر به دریافت مواجب از حکومت نبوده است!

لذا چنان‌چه بین اسناد و مدارک قدیمی اجداد خود، با واژه "نوکری" به عنوان شغل در عصر قاجار مواجه شدید، ناراحت نشوید زیرا این منصب در حقیقت از رفیع‌ترین مشاغل اجتماعی در آن دوره به شمار رفته و معادل کارمند عالی‌رتبه دولت بوده است.

 ✍ رضا جایدری