شکست پل شکسته خرمآباد !
مدتها بود قصد داشتم مطلبي در مورد زوال پل شاپوري (طاق پل شكسته) خرمآباد بنويسم كه گرفتاريها اجازه نميداد.
تصاوير مختلفي هم از چهرهي نازيبا و جديد اين پل گرفته بودم. سال گذشته به دستور مدير سابق ميراث فرهنگي لرستان به جاي «مرمت»، «بازسازي» شده بود، آن هم نه به طور كامل بلكه نصفهونيمه! سعي داشتم در فرصت مقتضي به صورت مفصل به آن بپردازم.
مدير كل سابق ميراث فرهنگي لرستان مدرك فوق ليسانس معماری داشت، به دستور او پل تاريخي 1500 ساله خرم آباد را به اثری جدید با ساخت جدید تبدیل کردند! حال باید دید مدير (سرپرست) کنونی ميراث فرهنگي كه ليسانس فيزيك دارد و در حال مرمت پايههاي قلعه فلكالافلاك است، چه گلی بر سر این یکی خواهد زد!
از شما چه پنهان، عدهاي از متخصصين باستانشناسي و مهندسين شهرمان، ضمن ابراز نگراني شديد در اين مورد، عنوان میكنند كه با روند فعلي، ممكن است آسيبهاي جدي و جبرانناپذير به قلعهي بينظير فلكالافلاك خرمآباد وارد آيد.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . .
استمرار پیگیری خبرگزاري مهر:
روزگار ناخوش تنها پل تمامسنگ دنیا در خرمآباد/ میراث ساسانی چشم به راه آزادسازی
خرمآباد- خبرگزاری مهر: پل شاپوری خرمآباد به عنوان یکی از میراثهای گرانقدر به جاي مانده از عصر ساسانی، این روزها حال و روز چندان خوشی ندارد و چشم به راه آزادسازی حریماش است.
به گزارش خبرنگار مهر، پل شکسته یا پل شاپوری که نمادی از معماری غنی ایرانی در دوره ساسانی است به دلیل بیتوجهیهای متولیان امر، تبدیل به زبالهدانی شده است. ساماندهی این اثر تاریخی و آزادسازی حریم آن باید هر چه سريعتر مورد توجه قرار گیرد.
پل شکسته (شاپوری) در زمان شاپور اول ساسانی همزمان با ساخت قلعه فلکالافلاک در یک کیلومتری جنوب قلعه خرمآباد ساخته شد. این پل که بیش از 330 متر طول دارد از بزرگترین پلهای سنگی ایران است که برای عبور کاروانیان و سپاهیان ایرانی از شوش به سمت هگمتانه احداث شد.
پل شکسته یا پل شاپوری که در گویش لری به آن "طاقِ پیل اِشکِسَه" گفته میشود، بدون شک یکی از شاهکارهای معماری لرستان است که عمر آن به دوره ساسانیان و شاپور اول ساسانی میرسد.
طاق پیل اشکسه سالیان دراز مهمترین عامل ارتباطی غرب استان لرستان (طرهان) به شرق این استان و از آنجا به خوزستان و تیسفون (پایتخت ساسانیان) بوده است.
این پل بیش از ۱۹ چشمه طاق داشته که در حال حاضر فقط پنج چشمه طاق از آنها بر جای مانده است. چشمه طاقهای پل به صورت جناقی ساخته شدهاند و پایههای پل و موج شکنهای آن به صورت لوزی شش ضلعی از سنگ ساخته شدهاند.
اگر این پل را از نزدیک ببینید، میتوان مصالحی مثل قلوه سنگهای رودخانهای و لاشه سنگهای چشمه، ملات گچ و ساروج را دید که در کنار هم، چنین بنای عظیمی را به وجود آوردهاند. کف این پل با سنگهای بلوک قرمز سنگفرش شده که در اثر فرسایش آب زوایای خود را از دست دادهاند و شکل مسطح و نرمی پیدا کردهاند.
این پل عظیم و دیدنی مربوط به دوره ساسانی و به شماره 1058 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
به هر حال این روزها جنوب شهر خرمآباد که محل قرارگیری این بنای تاریخی است، تبدیل به زبالهدانی شده که این امر علاوه بر اثر سوء بر قابلیت توریستی، ابهت این اثر دوره ساسانی را کمرنگ کرده از طرف دیگر مشکلاتی را برای ساکنان این منطقه نیز به وجود آورده است.
از سوی دیگر بیتوجهی به استفاده از ظرفیت منحصر به فرد گردشگری این اثر تاریخی موضوعی است که تا کنون مغفول باقی مانده است تا بسیاری از گردشگرانی که خرمآباد را مقصد سفر خود قرار میدهند از وجود چنین اثر باستاني بينظيري در مرکز لرستان بیاطلاع باشند.
همچنین تا کنون هیچگونه حرکتی برای ایجاد زیرساختهای لازم به منظور جذب گردشگران و علاقهمندان به آثار تاریخی در محل این اثر باستانی صورت نگرفته است، موضوعی که به دلیل غفلت متولیان امر مردم منطقه را از برکات وجود این اثر تاریخی بینصیب کرده است.
با این اوصاف بارها این مباحث در رسانههای مختلف به مسوولان گوشزد شد ولی علیرغم وعدهها برای ساماندهی این اثر باستانی هنوز روند کار در این زمینه به کندی پیش میرود تا همچنان قابلیت توریستی پل شاپوری در لرستان به عنوان دیار پلهای تاریخی مهجور باقی بماند.
این در حالی است که پل شاپوری از جمله آثاری است که در نوبت ثبت جهانی قرار دارد و ثبت جهانی پلهای تاریخی استان لرستان از جمله مصوبات دور دوم سفر هیأت دولت به این استان است.
مشاور میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان لرستان پیش از این در گفتوگو با خبرنگار مهر با بیان این که در استان لرستان بیش از 100 پل تاریخی شناسایی شده است، بیان داشت: در حال حاضر کار ثبت جهانی شش پل شاخص استان لرستان در دستور کار قرار گرفته است.
محمدرضا اسدی یادآور شد: این پلهای شاخص شامل پل کشکان، پل شکسته(شاپوری)، پل کلهر، پل دختر، پل گاومیشان و پل زال است.
اسدی با اشاره به وضعیت کارگاههای مرمت پلهای تاریخی لرستان یادآور شد: در حال حاضر کارگاههای مرمت پلهای تاریخی لرستان به صورت فعال مشغول به فعالیت هستند.
وی با اشاره به ویژگیهای منحصر به فرد پل شکسته استان لرستان نیز بیان داشت: این پل متعلق به دوره ساسانی و تنها پلی در دنیا است که تمام سنگ است.
مشاور میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان لرستان افزود: حجم و بزرگ بودن این پل نیز از دیگر ویژگیهای منحصر به فرد پل شکسته استان لرستان است.
و اما با حضور سرپرست جدید اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری لرستان حرکتهای خوبی برای ساماندهی آثار تاریخی استان شروع شده است که در این میان توجه به آزادسازی حریم پل شکسته یکی از این موارد محسوب میشود. (حرکتهاي خوبي مثل همين تصاوير كه ميبينيد)
عباس گودرزی در این رابطه از همکاری اداره کل میراث فرهنگی و شورای شهر و شهرداری خرمآباد به منظور تملک زمینهای اطراف پل شکسته به منظور حفظ حریم این اثر تاریخی خبر داد.
وی گفت: در جلساتی که طی روزهای گذشته در شورای شهر و شهرداری خرمآباد برگزار شد تصمیم گرفته شد تا با همکاری اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری لرستان و این دو نهاد، زمینهای اطراف پل شکسته از طریق ماده 5 از مالکان حقیقی خریداری شود.
سرپرست اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری لرستان یادآور شد: با خرید این زمینها، میتوانیم در درجهي اول حریم پل تاریخی شکسته خرمآباد را حفظ کرده و از آن صیانت کنیم و در مراحل بعدی با اجرای طرحهای گردشگری در این زمینه نیز فعال باشیم.
گودرزی تصریح کرد: البته تمام این اقدامات منوط به تایید کمیته فنی معاونت میراث فرهنگی کشور است که در صورت تایید، کلیات طرح به سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور ارسال خواهد شد و پس از تایید در شورای فنی سازمان، با همکاری استانداری لرستان نسبت به اجرای طرح فوق و آزادسازی کامل حریم پل شکسته اقدام خواهیم کرد.
به هر روی امید میرود حرکت آغاز شده برای ساماندهی این اثر تاریخی استمرار داشته باشد تا شرایط برای ثبت جهانی این میراث ارزشمند فراهم شود.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . .
شهرِ بي كلانتر !
استاد گرامی آقای محمد فیضی سرپرست روزنامه جمجم لرستان حق دارند که هر هفته در بخش ضميمه جام جم استاني مطالبي در مورد بيتوجهي به خرمآباد تحت عنوان «شهر بي كلانتر» مينويسند!
اگر گذارتان به محلهي خيرآباد افتاد، حتماً ملاحظه بفرماييد كه با دستور مدير كل قبلي ميراث فرهنگي لرستان، سه دهنه از پل دوره ساساني خرمآباد به جاي مرمت، بازسازي شده و شبيه پل حاجي (حاج علياصغر خرمآبادي) با قدمت 60 سال آنجا بنا شده است. البته مدل بازسازی برادران میراث فرهنگی به مدل موي آلماني میماند يعني به صورت كچلكچلي بازسازي(ببخشيد مرمت به سبك جديد ميراث فرهنگي) كردهاند چون اعتبار ميراث فرهنگي فقط به مرمت سه دهنه از پل قد داده و انشاءالله بقيهي پل، قرنهاي بعدي بازسازي (آخ ببخشيد! مرمت) خواهد شد!
سرپرست كنوني ميراث فرهنگي لرستان سه هفته پيش در مصاحبهای که به نقل از وی روی خروجی خبرگزاریهای استان آمده بود، خبر از نصب حفاظي شيشهاي روي سنگ نوشته خرمآباد به عنوان يك كار انجام شده داده بود، اما همين ديروز كه از كنار آن عبور ميكردم، به عينه ملاحظه كردم كه اين اثر باستاني با گذشته هيچ فرقي كه نكرده هيچ، زبالههاي فراواني هم در اطراف آن جمه شده است!
* امروز به اين عشق گردآوري ميكنم و مينويسم كه شايد روزي اين نوشتهها به كار كسي آيند، چنان كه نوشتههاي پيشينیان، شوقي در وجودم فكند و شعلهاي در دلم افروخت....