در کوه‌های شرق خرم‌آباد چه می‌گذرد ؟!

اهالي خرم‌آباد اين روزها از مسافتي دور تحرك ماشين‌هاي راه‌سازي را مشاهده مي‌كنند كه گاه تا پاسي از شب نيز مشغول كار در ارتفاعات مدبه‌كوه واقع در شرق خرم‌آباد هستند.

هر كس در اين ارتباط چيزي مي‌گويد و شايعات بسياري دهن به دهن مي‌چرخد: يونسكو 700 هزار دلار براي اجراي طرحي در كوه مدبه و قسمت بالاي علي‌آباد پول پرداخت كرده! نه بابا! اين طرح پيشنهادي چند سرمايه‌گذار در خرم‌آباد است و ...

به منظور تنوير افكار عمومي سعي كرديم اطلاعاتي در اين زمينه كسب كنيم:

بنا بر اظهارات برخي مقامات و افراد آگاه، در حقيقت اين طرح با ابتكار دكتر دهمرده استاندار لرستان با استفاده از پتانسيل‌هاي سخت‌افزاري و نرم‌افزاري ادارات استان در حال اجراست.

از زماني كه طرح نمايشگاه بين‌المللي خرم‌آباد در مكان فعلي تصويب و اين نمايشگاه به صورت موقت در اين مكان بر پا شد، جاده‌ي ورودي نمايشگاه از موقعيت مناسبي برخوردار نبود و در قسمت‌هايي داراي عرض كمي بود كه علاوه بر ايجاد مشكل در رفت و آمد، ممكن بود باعث بروز حوادثي نيز گردد.

استاندار لرستان 12 مرداد در بازديد از نمايشگاه مطبوعات و رسانه‌هاي ديجيتال استان از نزديك مشكلات نمايشگاه را ملاحظه نمود و سعي كرد خدمتي ماندگار براي مردم اين خطه بر جاي نهد. لذا در طرحي ضربتي با دعوت از مسؤولين برخي ادارات استان، هر كدام را ملزم نمود در اين زمينه در حد توان همكاري داشته باشند.

در وهله‌ي اول، ديوار حياط يكي از ادارات كه بر سر مسير نمايشگاه قرار داشت با مشاركت اداره كل نوسازي مدارس استان تخريب و چند متر عقب‌تر برده شد. سپس با استفاده از ماشين‌ها و ابزارآلات اداره كل راه و ترابري استان، مسطح‌سازي و آسفالت نمودن جاده‌ها آغاز شد.

بعد از آن پاي شركت‌هاي مخابرات، آب و فاضلاب و توزيع برق نيز در خدمات‌رساني به اين منطقه آغاز شد و منابع طبيعي استان نيز شروع به كاشت نهال‌هاي درخت در اراضي اين منطقه نمود. دانشگاه لرستان هم مأمور شد تا با آوردن حيواناتي نظير شير، خرس، گرگ، ميمون، مار، شترمرغ، روباه و ... باغ وحشي كوچك در اين منطقه احداث كند و هزينه‌هاي آن را تقبل نمايد.

با اين تفاسير، بدون هيچ‌گونه بودجه‌ي خاص و با ابتكار عده‌اي از مسؤولين استان، پارك و تفريگاحي بسيار زيبا در اين منطقه در حال احداث است كه به يقين اثرات مثبت آن در آينده بر جنبه‌هاي گردشگري و اقتصادي خرم‌آباد قابل مشاهده خواهد بود.

همچنين طرح احداث مسير ارتباطي از اين منطقه به قاضي‌آباد از طريق مدبه‌كوه و مسيري به سوي منطقه‌ي كمالوند در حال اجراست. برخي سرمايه‌گزاران بومي نيز اعلام آمادگي كرده‌اند تا در اين منطقه مبادرت به ايجاد كافي‌شاپ، هتل و ... نمايند. دو فاز از نمايشگاه‌هاي دائمي خرم‌آباد نيز تا پايان امسال در اين مكان به بهره‌برداري مي‌رسد و عمليات بهره‌برداري از دو فاز ديگر نيز تا پايان سال آينده به طول خواهد انجاميد. اميدواريم خرم‌آباد با دست تواناي افراد خدمت‌گزار، بيش از پيش، خرم و آباد گردد.

به سهم خود، از كليه‌ي مسؤولين ذي‌ربط تقدير و تشكر نموده و اميدوارم اين‌گونه كارهاي نيك، در آينده نيز استمرار داشته باشد.

نگاهي به اسناد قديمي

اولين باري كه كاغذپاره‌هاي مربوط به يك قرن پيش را ديدم، خط زيباي تحرير آن‌ها برايم جالب می‌نمود اما نوع دشوار نگارش متون، باعث خستگي چشم‌ها و بي‌حوصلگي در ترغيب به خواندن كل متون مي‌شد!

بعدها فهمیدم كه در دوران قبل از حكومت پهلوي، اداره ثبت اسناد وجود نداشته و اين كاغذ‌ها نقش اسناد رسمي را براي مردم ايفا مي‌كرده‌اند. مثلاً براي فروش قطعه زميني، به نام و نام پدر فرد خريدار و فروشنده و حدود تقريبي زمين اشاره شده و در قسمت بالاي كاغذ عالم بزرگ شهر(معين‌الاسلام)، در سمت راست عوام‌الناس نامه را به عنوان شهود مهر مي‌كردند و در صورت لزوم بزرگان و حاكمان سمت چپ بالای برگه را ممهور مي‌نمودند.

در حكم‌هاي حكومتي نيز ترتيب و قواعد خاصي رعايت و معمولاً در انتهاي حكم يا در پشت نامه، مهر حاكم به عنوان تأييديه زده مي‌شد.

از آن‌جا كه قصد دارم در 2 كتاب با عناوين «تبارشناسي خرم‌آباد» و «خرم‌آباد؛ از قاجار تا پهلوي» به بررسي جنبه‌هاي فرهنگي، اجتماعي و هنري مردمان ديارم نظير مشاغل مختلف، نام‌شناسي، چهره‌شناسي و ... بپردازم، لذا بخشي از كتب را به اسناد جمع‌آوري شده در اين زمينه‌ها اختصاص داده و اميدوارم بر اساس اين اسناد، اثري معتبر و جالب به علاقه‌مندان ارائه نمايم.

تا كنون به لطف همشهریان گرامی، بيش از 1300 سند در ارتباط با اهالي خرم‌آباد در عصر قاجار را مطالعه نموده و از برخي اسكن و كپي تهيه نموده و برخي ديگر را يادداشت‌برداي نموده‌ام. براي نمونه 5 سند با موضوعات مختلف در ذيل مشاهده كنيد(فعلاً از 376 سندي كه در ارتباط با خاندان جايدري در اختيار دارم استفاده مي‌كنم تا معترضي نسبت به مطالب مندرج در اسناد وجود نداشته باشد)(روي نوشته‌ها كليك كنيد تا اسناد را ملاحظه نماييد):

 

۱) عقدنامه كريم‌خان جايدري (فرزند اكبرخان) و بك‌زاده‌خانم سراجي (فرزند مشهدي مراد سراجي) ؛ سال ۱۲۷۱ خورشيدي

 

۲) نمونه تلگراف‌هاي فرستاده شده از تلگراف‌خانه خرم‌آباد به تلگرافخانه جایدر؛ سال ۱۲۶۳ خورشيدي

 

۳)  دستور بازگشت رعايا از كرمانشاه به جايدر (پل‌دختر)؛ سال ۱۲۷۴ خورشيدي

 

۴) مصالحه بين كريم‌خان جايدري(متوفی ۱۳۲۲ خورشیدی) فرزند اكبرخان(متوفی ۱۲۸۳ خورشیدی) و مشهدي ابراهيم بر سر اراضي مهدي‌خان جايدري(متوفی ۱۲۵۱ خورشیدی) موسوم به اراضی مهدی‌خانی واقع در باغ‌نو خرم‌آباد؛ سال ۱۲۸۶ خورشيدي

 

۵) مصالحه بين باباخان جايدري(متوفی ۱۲۷۹ خورشيدي) فرزند علي‌بيگ(متوفی ۱۲۲۱ خورشیدی) و عده‌اي از اهالي قريه گيلوران در نزديكي خرم‌آباد؛ سال ۱۲۶۳ خورشيدي (مقارن با ۱۳۰۱ قمري)